रंगेली चौकको नयाँ स्वरूप : पहिचानको सम्मान कि नयाँ विवादको सुरुवात ?
सुरेन्द्र मण्डल : रंगेली
रंगेली नगरपालिकाको मुख्य चौक लामो समयदेखि धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक महत्व बोकेको स्थलका रूपमा परिचित छ। चौकको उत्तरतर्फ रहेको काली मन्दिर, वीरभद्रेश्वर मन्दिर, शिव मन्दिर तथा दुर्गा मन्दिरले यस क्षेत्रलाई धार्मिक केन्द्रका रूपमा स्थापित गरेका छन्। अहिले सोही चौकमा निर्माणाधीन संरचनाले रंगेलीको नयाँ सांस्कृतिक पहिचान निर्माण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
तस्वीरमा देखिएको संरचना अन्तिम चरणमा पुगेको देखिन्छ। स्थानीय तहको पहलमा यहाँ विभिन्न जातीय तथा सांस्कृतिक समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने सालिकहरू स्थापना गर्ने तयारी भएको चर्चा छ। तर, निर्माण सम्पन्न नहुँदै यस विषयले स्थानीय स्तरमा बहस र विवादको रूप लिन थालेको छ।
सार्वजनिक रूपमा देखिएका छ वटा सालिकमध्ये एउटा सालिक मारवाडी समुदायको पहिचान झल्काउने स्पष्ट देखिएको भन्दै चर्चा भइरहेको छ। तर अन्य सालिकहरूले कुन–कुन समुदायको प्रतिनिधित्व गर्छन् भन्ने विषय अझै स्पष्ट भइसकेको छैन। केही भाग अझै ढाकिएको अवस्थामा रहेको र आधिकारिक जानकारी सार्वजनिक नगरिएकाले सर्वसाधारणमा विभिन्न जिज्ञासा र आशंका पैदा भएका छन्।
स्थानीय बासिन्दाहरूको मुख्य प्रश्न छ—रंगेली जस्तो बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक समाजको पहिचान केवल छ वटा सालिकले समेट्न सक्छ त ? यदि केही समुदाय मात्र समेटिए र अन्य समुदाय छुटे भने त्यसले वास्तविक समावेशिताको सन्देश दिन सक्छ कि सक्दैन ? यस्ता प्रश्नहरू अहिले चिया पसलदेखि सामाजिक सञ्जालसम्म चर्चाको विषय बनेका छन्।
यसैबीच, उक्त परियोजनाको अवधारणा र कार्यान्वयनलाई लिएर निवर्तमान नगर प्रमुख दिलीपकुमार बगडियामाथि समेत विभिन्न आरोप–प्रत्यारोप लागिरहेका छन्। आलोचकहरूले सबै समुदायको भावना समेटिएको वा नसमेटिएको विषयमा स्पष्टता मागिरहेका छन् भने समर्थकहरूले निर्माण सम्पन्न भएपछि मात्रै निष्कर्षमा पुग्नुपर्ने तर्क प्रस्तुत गरिरहेका छन्।
यद्यपि हालसम्म सम्बन्धित निकायबाट कुन–कुन समुदायको प्रतिनिधित्व गरिएको हो भन्ने विस्तृत र आधिकारिक विवरण सार्वजनिक भएको देखिँदैन। त्यसैले अहिले देखिएका बहस, समर्थन र विरोध सबै जिज्ञासा तथा अनुमानका आधारमा अघि बढिरहेका छन्।
रंगेलीको विशेषता नै विविधता हो। त्यसैले चौकमा निर्माण भइरहेको यो संरचनाले कुनै एक समुदायको मात्र होइन, सम्पूर्ण रंगेलीवासीको साझा पहिचान, सम्मान र एकताको सन्देश दिन सक्यो भने यसको वास्तविक उद्देश्य पूरा हुनेछ। अब स्थानीयवासीको अपेक्षा एउटै छ—समावेशिता, पारदर्शिता र सबै समुदायप्रति समान सम्मान।