सामाजिक सञ्जालको पहिचानदेखि रसुवाको पीडासम्म : सहज दुग्गलको सेवाभावले जोडेको मानवताको सम्बन्ध
सुरेन्द्र मण्डल
मोरङ : सामाजिक सञ्जाल आज मनोरञ्जन र अभिव्यक्तिको माध्यममा मात्र सीमित छैन। यसले धेरैलाई पहिचान दिएको छ, लाखौँ मानिससम्म पुग्ने अवसर दिएको छ र कतिपयका लागि आम्दानीको स्रोतसमेत बनेको छ। तर यही पहिचान र पहुँचलाई संकटमा परेका मानिसको सहयोगमा प्रयोग गर्नेहरू पनि छन्।
भारतको हरियाणासँग सम्बन्धित Har Maidaan Fateh Society का सहज दुग्गल पछिल्लो समय रसुवाको बाढी तथा पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा राहत र सहयोगका लागि पुगेका छन्। सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गरिएका सामग्रीअनुसार उनी प्रभावित नागरिकसम्म आवश्यक सहयोग पुर्याउने अभियानमा प्रत्यक्ष रूपमा खटिएका छन्।
रसुवासम्म उनको यात्रा भने सहज थिएन।
भारतबाट राहत सामग्री लिएर नेपाल आउने प्रयास गरिएको थियो। तर सीमा क्षेत्रमा राहत सामग्री नेपाल प्रवेश गराउन समस्या भएपछि पहिलो प्रयासमै सामग्री ल्याउन नसकिएको विवरण उनले सार्वजनिक गरेको भिडियो तथा अन्य सामग्रीमा उल्लेख गरेका छन्।
त्यसपछि पनि उनले अभियान रोकेनन्। सार्वजनिक भिडियोमा उनले नेपाल आएर यहाँकै स्रोतबाट आवश्यक सामग्री जुटाई प्रभावित नागरिकलाई सहयोग गर्ने प्रयास जारी राखेको देखिन्छ।
सीमा क्षेत्रमा देखिएको समस्याका विषयमा नेपालविरुद्ध आक्रोश व्यक्त गर्नुको सट्टा उनले राहत अभियानलाई निरन्तरता दिएको पक्ष पनि उनको सार्वजनिक अभिव्यक्तिमा देखिन्छ।
यही कारण अहिले उनको रसुवा यात्रा राहत वितरणको एउटा घटनाभन्दा बढी मानवीय भावनासँग जोडिएको विषय बनेको छ।
बुवाको उपचार अस्पतालमा, छोरा भने पीडितको सेवामा
सहज दुग्गलले हालै सार्वजनिक गरेको अर्को भिडियोले उनको अभियानको व्यक्तिगत पक्षसमेत बाहिर ल्याएको छ।
उनका अनुसार आज जन्माष्टमीको दिन उनका बुवा चण्डीगढको अस्पतालमा उपचाररत छन्। स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर रहे पनि आफू नेपालमा राहत तथा सहयोग अभियानमा रहेका बेला बुवाले एउटा कुरा भनेको उनले भिडियोमा बताएका छन्।
बुवाले उनलाई उद्धृत गर्दै भनेका छन्, नेपालमा बाढीबाट प्रभावित मानिसहरूको अवस्था सामान्य नभएसम्म पीडितलाई छोडेर घर नफर्किन आग्रह गरिएको छन् ।
यो भनाइ सहज दुग्गलको व्यक्तिगत जीवनसँग जोडिएको विषय हो। अस्पतालमा उपचाररत बुवाको चिन्ताबीच पनि नेपालमा रहेका पीडितका लागि आफ्नो अभियान जारी राखेको उनको भनाइले सेवाप्रतिको उनको प्रतिबद्धताको अर्को पक्ष देखाउँछ।
जन्माष्टमीजस्तो पारिवारिक र धार्मिक महत्वको दिनमा समेत आफ्नो परिवारबाट टाढा रहेर विपद्मा परेका मानिसको सहयोगमा खटिनु उनका लागि भावनात्मक निर्णय हुन सक्ने देखिन्छ।
रसुवामा सहयोग, भारतमा पनि राहत अभियान
Har Maidaan Fateh Society को राहत गतिविधि नेपालमा मात्र सीमित रहेको देखिँदैन।
भारतको असाममा आएको बाढीका क्रममा उक्त संस्थाका स्वयंसेवक राहत अभियानमा पुगेको विषयमा Times of India ले समाचार प्रकाशित गरेको छ। ३० जुलाई २०२६ मा प्रकाशित समाचारअनुसार हरियाणाको यमुनानगरबाट संस्थाका स्वयंसेवकहरू करिब २,५०० किलोमिटर यात्रा गरेर माथिल्लो असम पुगेका थिए।
शिवसागर र चराइदेव क्षेत्रमा बाढी प्रभावित समुदायसम्म राहत पुर्याउने अभियानमा उनीहरूको सहभागिता रहेको समाचारमा उल्लेख छ।
यसअघि पनि विभिन्न स्थानमा राहत तथा सहयोगका गतिविधिमा सहभागी हुँदै आएको संस्थासँग जोडिएको यो अभियान अहिले नेपालसम्म आइपुगेको हो।
फलोअरभन्दा बाहिरको सामाजिक प्रभाव
सामाजिक सञ्जालमा ठूलो संख्यामा फलोअर हुनु आजको डिजिटल युगमा ठूलो उपलब्धि मानिन्छ। त्यही पहुँचबाट आम्दानी गर्ने अवसर पनि सिर्जना हुन्छ।
तर सामाजिक सञ्जालबाट बनेको प्रभावको अर्को पक्ष पनि छ। त्यही पहुँचलाई पीडितको आवाज बाहिर ल्याउन, सहयोग जुटाउन वा प्रत्यक्ष सेवामा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
सहज दुग्गलको रसुवा अभियानलाई यही कोणबाट हेर्न सकिन्छ।
उनले सामाजिक सञ्जालबाट प्राप्त लोकप्रियतालाई कसरी प्रयोग गरिरहेका छन् भन्ने विषयको मूल्यांकन दर्शक र समाजले गर्ने हो। तर सार्वजनिक रूपमा देखिएका गतिविधिले भने उनी राहत अभियानमा प्रत्यक्ष रूपमा सहभागी रहेको देखाउँछन्।
सीमा फरक भए पनि पीडामा मानवता एउटै
नेपाल र भारत दुई अलग देश हुन्। तर प्राकृतिक विपत्तिमा पीडित मानिसको आवश्यकता भने राष्ट्रिय सीमाभन्दा फरक हुँदैन।
भारतबाट राहत सामग्री लिएर नेपाल आउने प्रयासमा समस्या आएपछि पनि अभियान रोकिएन भन्ने घटनाले नागरिकस्तरको मानवीय सहयोगको अर्को पक्ष देखाएको छ।
राहत सामग्री ल्याउने पहिलो प्रयास सफल हुन सकेन। तर त्यसपछि नेपालमै आवश्यक सामग्रीको व्यवस्था गरेर सहयोग गर्ने प्रयास अघि बढाइएको सार्वजनिक सामग्रीमा देखिन्छ।
रसुवा–त्रिशूली क्षेत्रमा जारी राहत अभियानको वास्तविक प्रभाव, सहयोगको परिमाण र लाभग्राहीको संख्या भने सम्बन्धित निकाय वा आधिकारिक विवरणबाट थप स्पष्ट हुन सक्छ।
तर एउटा कुरा स्पष्ट छ—संकटको समयमा सामाजिक सञ्जालबाट बनेको पहिचानलाई प्रत्यक्ष सेवासँग जोड्ने प्रयासले सामाजिक प्रभावको अर्थबारे बहस गर्ने ठाउँ दिएको छ।
फलोअरको संख्या पहिचानको एउटा मापन हुन सक्छ।तर विपत्तिमा परेका मानिससम्म पुगेर गरिएको सहयोग त्यस पहिचानको सामाजिक उपयोगिताको अर्को मापन बन्न सक्छ।
आज रसुवाको पीडाबीच सहज दुग्गलको उपस्थितिले यही प्रश्नलाई अगाडि ल्याएको छ—
सामाजिक सञ्जालबाट हामीले कति कमायौँ भन्ने मात्र होइन, त्यसबाट प्राप्त पहिचान, पहुँच र प्रभावलाई समाजका लागि कति उपयोग गर्न सक्यौँ?
सायद यही प्रश्नको एउटा उत्तर अहिले रसुवा–त्रिशूलीका प्रभावित बस्तीमा खोज्न सकिन्छ।
भारतबाट आएका एक युवाको यो अभियानले कम्तीमा एउटा सन्देश भने दिएको छ—विपत्तिको समयमा सहयोगको भावना सीमाभन्दा ठूलो हुन सक्छ।
मानवताको सम्बन्ध देशको सीमाले होइन, कठिन समयमा एकअर्काको साथ दिने भावनाले जोडिन्छ।